Tổng quan các công cụ phái sinh trên thị trường tài chính hiện nay

Với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, các hoạt động của nền kinh tế diễn ra đa dạng dưới nhiều hình thức và cách thức khác nhau. Đầu tư đi kèm với rủi ro là điều không thể tránh khỏi, lợi nhuận tăng cao đồng nghĩa với việc rủi ro đối với nhà đầu tư ngày một gia tăng.

Do đó để hạn chế thấp nhất những rủi ro có thể xảy ra, các công cụ tài chính phái sinh ra đời. Công cụ tài chính phái sinh được hiểu là những công cụ được phát hành trên cơ sở những công cụ tài chính đã có nhằm nhiều mục tiêu khác nhau, có thể thấy rằng công cụ tài chính phái sinh là một loại hình bảo hiểm rủi ro tài chính khi thực hiện các hợp đồng kinh tế mà bản chất là phân tán rủi ro tiềm ẩn, bảo vệ hoặc tạo ra lợi nhuận cho các bên cùng tham gia. Điều quan trọng cần lưu ý rằng công cụ phái sinh là những công cụ chia sẻ rủi ro, nghĩa là hai ben tham gia giao dịch sẽ chia sẻ cho nhau các rủi ro.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận được vai trò của các công cụ phái sinh đối với nền kinh tế.  Công cụ tài chính phái sinh không chỉ cho phép các ngân hàng phòng ngừa rủi ro mà còn là một trong những dịch vụ có tỉ lệ sinh lời cao nhất.

Một vài biến thể phổ biến của các hợp đồng phái sinh là: Hợp đồng kỳ hạn (forward contract), hợp đồng hoán đổi (swap contract), hợp đồng quyền chọn (options contract), hợp đồng tương lai (futures contract).

  • Hợp đồng kỳ hạn là hợp đồng giữa người mua và người bán, để mua hoặc bán tài sản vào một ngày trong tương lai (forward date) với giá đã thoả thuận ngày hôm nay (forward price). Tài sản ở đây có thể là bất kỳ thứ hàng hoá nào; từ nông sản, các đồng tiền, cho tới các chứng khoán.
  • Hợp đồng hoán đổi cho phép một trao đổi những khoản thanh toán định kỳ về lãi suất, tiền tệ, hàng hoá, tín dụng…
  • Hợp đồng quyền chọn là hợp đồng mà người mua có thể chọn mua hoặc không mua tài sản cở sở ở một mức giá quy định vào hoặc trước một ngày cụ thể. Nếu cảm thấy mua sẽ không có lợi thì người mua có quyền không mua.
  • Hợp đồng tương lai là những hợp đồng giữa người mua và người bán về một mặt hàng, chứng khoán hay những loại tài sản khác mà sẽ được giao dịch ở một thời điểm nhất định trong tương lai. Hợp đồng tương lai được chuẩn hoá về tài sản có sở, số lượng đơn vị tài sản cơ sở, thể thức thanh toán và ký hạn giao dịch.

Giá trị của công cụ phái sinh bắt nguồn từ một số công cụ cơ sở khác như tỉ giá, trị giá cổ phiếu, trái phiếu, chỉ số chứng khoán, lãi suất… Công cụ tài chính phái sinh xuất hiện lần đầu tiên nhằm giảm thiểu hoặc loại bỏ hoàn toàn rủi ro, trong đó thường được sử dụng cao nhất là hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai Những công cụ trên còn có thể kết hợp với nhau, với những khoản vay hoặc những chứng khoán truyền thống để tạo nên các công cụ lai tạo.

Thị trường phái sinh giúp các tín hiệu thị trường khó bị bóp méo. Vì thế, các nhà đầu cơ với ý định thao túng thị trường cũng có những khó khăn nhất định. Chính vì thế, đặt bên cạnh thị trường giao ngay, sự hiệu quả của thị trường phái sinh giúp nâng cao tính lành mạnh cho thị trường đó. Ngày nay các công cụ tài chính phái sinh vẫn phát triển mạnh mẽ và được sử dụng rộng rãi tại các thị trường tài chính lớn của thế giới. Nguyên nhân không nằm ngoài việc đó là phương thức duy nhất để các chủ thể trên thị trường phòng chống rủi ro. Điều này được thể hiện thông qua việc phần lớn các công ty thường xuyên sử dụng công cụ tài chính phái sinh để phòng ngừa và quản lí rủi ro.

Như vậy, công cụ tài chính phái sinh là sản phẩm của nền kinh tế hiện đại. Do đó để có thể áp dụng và triển khai thành công kỹ thuật này trên thị thường tài chính thì đòi hỏi mỗi chúng ta cần phải có một trình độ hiểu biết và phát triển nhất định.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here